Ogonki – tu odbyły się mistrzostwa Europy w bojerach

Ogonki – wieś położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, pomiędzy jeziorami Święcajty i Stręgiel.

Wieś o pierwotnej nazwie Schwintz założono w 1529 roku. Nazwa Schwintz prawdopodobnie powstała od jeziora Święcajty, z kolei którego nazwa jest staropruska i wywodzi się od słowa odpowiadającego polskiemu „święte”. Niemieckim kolonistom brzmienie to kojarzyło się ze słowem Schwintz (Schwanz) tj. ogon. Tak też nazwali wieś. Z napływem polskich osadników i polonizacją niemieckich, nazwę pod koniec XVI wieku przetłumaczono na Ogonki (Ogonicken, Ogonken). Jednak w czerwcu 1938 roku, z powodów politycznych i ideologicznych, chcąc uniknąć obco brzmiących nazw, Ogonki zostały przemianowane na Schwenten.

Książę Albrecht nadał mieszkańcom 40 włók na prawie magdeburskim, z czego sołtys Jakub otrzymał cztery. Osiedleńcy mieli korzystać z siedmiu lat wolnizny. W 1540 roku wieś zamieszkiwało 20 chłopów czynszowych, zagrodnik i kramarz. Kilku z nich było pochodzenia pruskiego i litewskiego, większość jednak stanowili Polacy. Dwa lata później niejaki Kotek z Węgoborka postawił karczmę na jednym morgu. Związana jest z nią legenda.

Legenda o Konopce ze wsi Ogonki

To opowieść o polskim chłopie Konopce ze wsi Ogonki, który miał żonę tak próżną i chciwą, że nawet diabeł nie był w stanie z nią poradzić. Kobieta oddała duszę diabłu, w zamian za spełnianie każdego życzenia do jej śmierci. Konopicha stała się dla diabła takim utrapieniem, że ten zwrócił się do męża o pomoc w pozbyciu się kobiety. W nagrodę Konpoka dostał od diabła rózgi, którymi mógł przepędzać czarta. Za swe usługi chłop z Ogonek miał wyznaczać cenę. W ten sposób chłop szybko dorobił się majątku. Jak mówi legenda Konopka „wojował z diabłem” również w zamku węgorzewskim. A gdy rozniosła się wieść o dzielnym Konopce, nawet sam elektor zwrócił się do niego o pomoc w wypędzeniu czarta z książęcego zamku w Berlinie. W nagrodę za pomoc, Konopka otrzymał na własność urodzajne włóki wokół wsi Ogonki, gdzie założył karczmę. Jego imieniem nazwano górę położoną między Węgorzewem a Ogonkami.

Epidemia i czas wojen

Mieszkańcy wsi płacili czynsz oraz wykonywali prace na rzecz majątku państwowego przy zamku węgorzewskim. Podczas epidemii dżumy w 1710 roku zmarło 106 osób, populacja wsi zmalała o połowę. Od 1741 roku w Ogonkach działała szkoła. W 1850 roku uczęszczało do niej 66 uczniów, a w 1935 roku szkoła ta miała trzech nauczycieli i 145 uczniów. Po II wojnie światowej szkołę uruchomiono w roku 1947. W połowie lat 60. obejmowała osiem klas.

Według spisu z 1818 roku wieś liczyła 239 mieszkańców, w 1858 roku liczba wzrosła do 483 osoby. A w 1939 roku w Ogonkach było 828 mieszkańców.

Mieszkańcy wsi utrzymywali się z rybołówstwa i rolnictwa. Największymi pracodawcami były zakłady materiałów budowlanych Ogonken i tartak Johannes Tepper.

Wraz z otwarciem linii kolejowej Angerburg-Lötzen (Węgorzewo – Giżycko) 21 grudnia 1905 r., Ogonken otrzymało połączenie kolejowe z pruską siecią kolejową. Po II wojnie światowej (1939-1945) linia kolejowa została zlikwidowana.
Na początku I wojny światowej (1914-1918) wojska carskiej Rosji najechały Prusy Wschodnie i zniszczyły kilka domów we wsi, a także budynek szkoły, dworzec i zajazd.

Pod koniec lat 30. we wsi funkcjonowały dwie gospody Emmy Meyer i Richarda Paula oraz schronisko młodzieżowe. Turyści mogli skorzystać również z kompleksu letniskowego Jägerhöhe, mieszczącego się pomiędzy Węgorzewem a Ogonkami. Już w 1927 roku jego kuchnia, jak też pokoje gościnne cieszyły się ogromną sławą. Od 1936r. Jägerhöhe stał się hotelem sportowym, rozbudowanym z okazji zimowych mistrzostw.

Żeglarstwo lodowe

W okresie międzywojennym na Święcajtach wielokrotnie organizowano Tydzień Żeglarstwa Lodowego, w ramach którego rywalizowano o tytuł mistrza Niemiec. Ścigali się tutaj sportowcy m.in. z Niemiec, Szwecji, Estonii, Łotwy, Polski. W 1936 r. odbyły się tu nawet mistrzostwa Europy w bojerach.

Bojery początkowo wykorzystywano w Europie zachodniej. Były to zwykłe łodzie, w których zimą montowano płozy umożliwiające żeglugę po zamarzniętych akwenach. Pomysły na sportowe wykorzystanie bojerów pojawiły się w okresie międzywojennym. Wśród prekursorów jachtingu lodowego byli mieszkańcy Mazur. Jego wielkim entuzjastą był Tepper, właściciel tartaku w Ogonkach. To właśnie w tartaku powstawały zaprojektowane przez niego ślizgi lodowe. Tepper pozwalał także aby robotnicy z jego tartaku budowali dla najmłodszych zawodników proste bojery nazwane piratami. Właściciel tartaku był kilkukrotnym mistrzem Niemiec. Jednak do historii przeszedł skonstruowany przez niego jacht „Ognisty Ptak”, który zamiast żagla wyposażony został w drewniany aeropłat o powierzchni 10 m2. Tepper osiągnął na nim prędkość 170 km na godz. Niestety Ognisty Ptak roztrzaskał się.

Pierwsze regaty rozegrano w 1929 roku, ostatnie w 1944 roku. Zawody odbywały się zazwyczaj na przełomie lutego i marca. W 1936 roku regaty na Święcajtach miały rangę bojerowych mistrzostw Europy. Na jeziorze ścigało się wówczas 130 jachtów. Mistrzostwa wygrał Estończyk Erich von Holst, osiągając prędkość 149 km na godz. Na Święcajtach ścigali się także polscy sportowcy. W 1935 roku do zawodów zgłoszono dwa jachty „Pomorze” oraz „Chojnice”.

Po II wojnie światowej ponownie uruchomiono tartak. Doskonałe zaplecze surowcowe sprawiło, że rozwinął się on na jedno z czołowych przedsiębiorstw przemysłowych powiatu. W 1967 roku zatrudniał 75 osób. W latach 1960— 1966 zakład wypracował łącznie 4,3 miliona złotych zysku. Tartak posiada własny budynek biurowy i dziesięć domów mieszkalnych dla pracowników.

Współcześnie

Dziś Ogonki są miejscowość turystyczna, ogromnie popularną wśród żeglarzy, wioślarzy i wędkarzy. Przystanie znajdują się m.in. przy kompleksie hotelowym „Ognisty Ptak”, smażalni ryb i Ośrodku Wypoczynkowym Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego .

W Ogonkach turyści mogą korzystać z licznych atrakcji jak plaże, kąpieliska, ścieżki rowerowe. Mogą skorzystać z wypożyczalni sprzętu wodnego, jeździć konno, a także wybrać się do pobliskiej Puszczy Boreckiej.

Według Narodowego Spisu Powszechnego liczba mieszkańców Ogonek w 2021 wynosiła 485 osób.

Źródło:

• Andrzej Wakar i Bohdan Wilamowski, Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu; 1968r.
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII
• map39.ru
• wiki.genealogy.net
• rusalka.cmazur.pl