Juszkowy Gród – wieś położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim.
Zanim powstała wieś Juszkowy Gród, funkcjonowała tu karczma Stanisławowska, wybudowana w XVII wieku, przez starostę jałowskiego Jana Stanisława Sapiehę. Znajdowała się przy trakcie Narew – Jałówka.
Nazwa wsi
Według ustnych przekazów podczas wojen polsko – szwedzkich, w pobliżu Stanisławowskiej karczmy zatrzymał się na odpoczynek oddział wojska szwedzkiego. Osocznicy Puszczy Jałowskiej i kilkudziesięciu młodych włościan dokonali napadu na Szwedów. Ponoć zaskoczony oddział został wymordowany, a wzniesienie (nazywane przez miejscowych „hrud” spłynęło krwią (juchą) szwedzką. Od tego czasu mieszkańcy sąsiednich wsi, nazywali ten teren „Juchawy Hrud”.
Sama wieś powstała prawdopodobnie na początku XIX wieku. W 1857 roku w Juszkowym Grodzie mieszkało 171 osób, z tego 84 mężczyzn i 87 kobiet. Podczas epidemii w latach 1855 – 1860 wieś straciła około połowy mieszkańców.
W powstaniu styczniowym mieszkańcy wsi dostarczali pożywienie oddziałowi partyzantów stacjonującym w Puszczy Jałowskiej. Kilku mieszkańców brało także czynny udział w powstaniu. Zginęli w potyczce z oddziałami wojsk carskich, w lesie w odległości około 1800m na wschód od Juszkowego Grodu. Przy życiu pozostał tylko Łukasz Wasilczyk, który w 1864 roku został skazany i zesłany na Syberię.
W 1869 roku, na skutek uwłaszczenia chłopów, 25 rodzin z Juszkowego Grodu otrzymało na własność łącznie 539 ha ziemi. Według ewidencji ludności z 1910 roku w Juszkowym Grodzie mieszkały 383 osoby.
Czas wojen
Tuż przed I wojną światową rozpoczęto budowę cerkwi prawosławnej. Jednak w wyniku bieżeństwa prace wstrzymano. W sierpniu 1915r. mieszkańcy zostali zmuszeni do uchodźstwa w głąb Rosji. We wsi pozostał tylko jeden gospodarz z rodziną. Powroty zaczęły się po czterech latach tułaczki, wiele rodzin nie powróciło. Według spisu ludności z 1921r. wieś zamieszkiwało 141 osób, podczas gdy w 1910r. było ich 383. Po powrocie mieszkańców okazało się, że świątynia została zdewastowana. W 1930r. Rozpoczęto odbudowę cerkwi oraz budowę plebanii. Jednak II wojna światowa dokonała kolejnych zniszczeń. Spłonęło część domów oraz zabudowań gospodarskich, a także plebania, a wraz z nią dokumenty dotyczące parafii. Wycofujące się oddziały wojska niemieckiego zabrały zwierzęta gospodarskie znajdujące się we wsi.
W 1950 roku wieś zamieszkiwały 242 osoby. Od tego czasu liczba mieszkańców sukcesywnie maleje. Według spisu powszechnego z 2021 roku Juszkowy Gród liczył 112 mieszkańców.
W latach 1998-2021 liczba mieszkańców zmalała o 37 proc.
Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny wpisano do rejestru zabytków w 2003 roku. We wsi znajduje się również cmentarz prawosławny założony w 1909r.
Źródło:
- michalowo.eu
- Monografia Gminy Michałowo; Leszek Nos; Białystok 1996r.
- polskawliczbach.pl
Dodaj komentarz na Facebooku